SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Peygamberimizin yemek duası, yemekten önce "Bismillah" demek ve yemek bittikten sonra "Elhamdülillah" demektir. Bunun yanı sıra Hz. Peygamber'den (s.a.v.) yemek sonrasında okunduğu rivayet edilen ve birçok hadis kaynağında yer alan daha uzun bir dua da bulunmaktadır. Bu yazıda hem kısa uygulamayı hem de o duayı aktaracağım.
Sofraya oturduğumuzda çoğumuz alışkanlıkla "Bismillah" deriz. Bu sünnetin kaynağı, Peygamberimizin (s.a.v.) yemekten önce "Bismillah" denmesini bizzat emretmesidir. Tirmizî'de geçen bir rivayette Hz. Ömer b. Ebî Seleme anlatır: Çocukken Peygamberimizin sofrasında yemek yiyordum, elim tabağın her yerine uzanıyordu. Bunun üzerine Peygamberimiz bana şöyle buyurdu: "Ey oğulcuğum, besmele çek, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Tirmizî) Yemek başlamadan önce söylenecek tek şey budur; fazlası için ayrı bir formül rivayet edilmemiştir.
Yemek sonrasındaki dua ise biraz daha uzundur ve hadis kaynaklarında açıkça yer almaktadır.
Ebû Dâvûd ve Tirmizî başta olmak üzere çeşitli hadis kaynaklarında, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yemek yedikten sonra şu duayı okuduğu rivayet edilmektedir:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi doyuran, bizi içiren ve bizi Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 52; Tirmizî, De'avât 56
Bu dua oldukça sade görünse de içerdiği anlam derindir. Yalnızca yemek için değil, su için de şükredilmektedir. Üstelik en büyük nimet olarak İslam'ın kendisi zikredilmekte, yani yemek şükrü imanın şükrüne bağlanmaktadır.
Yemeğe başlarken bismillah çekmeyi unutan kişi, aklına geldiği anda şunu okur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
"Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 15; Tirmizî, Et'ime 47
Bu rivayeti Tirmizî hasen olarak değerlendirmiştir. Hz. Âişe'den aktarılan bu hadiste Peygamberimiz, yemek sırasında bismillah'ı unutan birine bu ifadeyi öğretmiştir. Yani aklına geldiği anda bu cümleyi söylemek sünnete uygundur.
Rivayetleri bir arada değerlendirdiğimizde Peygamberimizin sofra uygulaması şu şekilde özetlenebilir: Yemekten önce "Bismillah" denir, sağ el kullanılır ve önden yenilir. Yemek bitince "Elhamdülillah" denir ya da yukarıda geçen uzun dua okunur. Bismillah unutulmuşsa yemek bitmeden "Bismillahi evvelehû ve âhirehû" denir.
Bu uygulamaların tamamı hadis kaynaklarına dayanmaktadır. Sofra için ayrıca özel bir tekrar sayısı veya belirli bir süre söz konusu değildir; yemekten önce bir kez bismillah, yemekten sonra bir kez hamd yeterlidir.
Hadis kaynaklarında yemek duası için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemekten önce bir kez bismillah, yemekten sonra bir kez hamd etmek veya yukarıdaki duayı bir kez okumak sünnete uygundur.
Rivayetlerde yemek duası için abdest şartı belirtilmemiştir. Sofra duaları günlük hayatın içindeki kısa zikirler ve şükür ifadeleri olduğundan abdest olmaksızın da okunabilir.
Peygamberimiz, sofrasında yemek yiyen bir çocuğa besmeleyi ve sağ el kullanmayı bizzat öğretmiştir. Bu hadis, yemek adabının çocuklara uygulamalı biçimde, o anın içinde gösterilerek öğretilmesinin en güzel örneğidir. Önce "Bismillah" ve "Elhamdülillah" alışkanlığını yerleştirmek, ardından yemek sonrası duayı öğretmek doğal bir sıra oluşturur.
Sofraya oturduğumuzda çoğumuz alışkanlıkla "Bismillah" deriz. Bu sünnetin kaynağı, Peygamberimizin (s.a.v.) yemekten önce "Bismillah" denmesini bizzat emretmesidir. Tirmizî'de geçen bir rivayette Hz. Ömer b. Ebî Seleme anlatır: Çocukken Peygamberimizin sofrasında yemek yiyordum, elim tabağın her yerine uzanıyordu. Bunun üzerine Peygamberimiz bana şöyle buyurdu: "Ey oğulcuğum, besmele çek, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Tirmizî) Yemek başlamadan önce söylenecek tek şey budur; fazlası için ayrı bir formül rivayet edilmemiştir.
Yemek sonrasındaki dua ise biraz daha uzundur ve hadis kaynaklarında açıkça yer almaktadır.
Yemekten Sonra Okunan Peygamber Duası
Ebû Dâvûd ve Tirmizî başta olmak üzere çeşitli hadis kaynaklarında, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yemek yedikten sonra şu duayı okuduğu rivayet edilmektedir:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi doyuran, bizi içiren ve bizi Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 52; Tirmizî, De'avât 56
Bu dua oldukça sade görünse de içerdiği anlam derindir. Yalnızca yemek için değil, su için de şükredilmektedir. Üstelik en büyük nimet olarak İslam'ın kendisi zikredilmekte, yani yemek şükrü imanın şükrüne bağlanmaktadır.
Yemek Sırasında Bismillah'ı Unutanlar Ne Okur?
Yemeğe başlarken bismillah çekmeyi unutan kişi, aklına geldiği anda şunu okur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
"Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 15; Tirmizî, Et'ime 47
Bu rivayeti Tirmizî hasen olarak değerlendirmiştir. Hz. Âişe'den aktarılan bu hadiste Peygamberimiz, yemek sırasında bismillah'ı unutan birine bu ifadeyi öğretmiştir. Yani aklına geldiği anda bu cümleyi söylemek sünnete uygundur.
Sofrada Uygulamanın Özeti Nasıldır?
Rivayetleri bir arada değerlendirdiğimizde Peygamberimizin sofra uygulaması şu şekilde özetlenebilir: Yemekten önce "Bismillah" denir, sağ el kullanılır ve önden yenilir. Yemek bitince "Elhamdülillah" denir ya da yukarıda geçen uzun dua okunur. Bismillah unutulmuşsa yemek bitmeden "Bismillahi evvelehû ve âhirehû" denir.
Bu uygulamaların tamamı hadis kaynaklarına dayanmaktadır. Sofra için ayrıca özel bir tekrar sayısı veya belirli bir süre söz konusu değildir; yemekten önce bir kez bismillah, yemekten sonra bir kez hamd yeterlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek duası kaç defa okunur?
Hadis kaynaklarında yemek duası için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemekten önce bir kez bismillah, yemekten sonra bir kez hamd etmek veya yukarıdaki duayı bir kez okumak sünnete uygundur.
Yemek duası abdestli okunmalı mı?
Rivayetlerde yemek duası için abdest şartı belirtilmemiştir. Sofra duaları günlük hayatın içindeki kısa zikirler ve şükür ifadeleri olduğundan abdest olmaksızın da okunabilir.
Çocuklara yemek duası nasıl öğretilir?
Peygamberimiz, sofrasında yemek yiyen bir çocuğa besmeleyi ve sağ el kullanmayı bizzat öğretmiştir. Bu hadis, yemek adabının çocuklara uygulamalı biçimde, o anın içinde gösterilerek öğretilmesinin en güzel örneğidir. Önce "Bismillah" ve "Elhamdülillah" alışkanlığını yerleştirmek, ardından yemek sonrası duayı öğretmek doğal bir sıra oluşturur.
