OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Kur'an-ı Kerim'de "Rabbena" ifadesiyle başlayan duaların sayısı konusunda kesin bir icma bulunmamakla birlikte, tefsir ve dua literatüründe bu duaların 40 ila 45 arasında olduğu yaygın biçimde aktarılır. Kimi alimlerin çalışmalarında bu rakam 40 olarak verilirken, kimi derlemelerde Rabbena lafzıyla başlayan veya içinde Rabbena geçen tüm dua cümleleri sayıldığında sayı 45'e kadar çıkmaktadır. Sayıdaki bu küçük farklılık, hangi ayetlerin doğrudan dua niteliği taşıdığına dair değerlendirme farkından kaynaklanır. Rabbena duaları, Kur'an'ın farklı surelerinde dağılmış hâlde bulunur; bunların bir kısmı peygamberlerin, bir kısmı meleklerin, bir kısmı ise mümin kulların diliyle aktarılmıştır.
"Rabbena" kelimesi Arapçada "Ey Rabbimiz" anlamına gelir ve Allah'a yönelik bir hitap cümlesidir. Bu ifadeyle başlayan ayetler, Kur'an'ın bütününe yayılmış dua pasajlarıdır; dolayısıyla bunlar bağımsız bir sure ya da belirli bir sayfada topluca yer almaz. Bakara, Al-i İmran, İbrahim, Kehf, Furkan ve Haşr surelerinde yoğunlaşmıştır; ancak başka surelerde de tekil örneklerine rastlanır.
Rabbena dualarının en yoğun biçimde yer aldığı sure Bakara suresidir. Özellikle surenin sonundaki Bakara 285–286. ayetler, "Rabbena la tüahhizna..." ve "Rabbena la tühmil aleyna..." şeklinde başlayan dua cümleleriyle bilinir ve bu iki ayet Kur'an'ın en çok okunan dua ayetleri arasında sayılır. Al-i İmran suresinde de birden fazla Rabbena duası bulunur; 8, 16 ve 193–194. ayetler bu surenin öne çıkan dua pasajlarındandır.
İbrahim suresinin 40–41. ayetlerinde Hz. İbrahim'in diliyle aktarılan "Rabbi'c-alnî mukîmes-salâti..." duası ise Rabbena ifadesini içermese de aynı dua geleneğinin parçası olarak değerlendirilir. Furkan suresinin 74. ayetindeki "Rabbena heb lena min ezvacina..." duası ise "Rahman'ın kulları" bölümünde geçen ve aile ile nesil için yapılan bir yakarıştır. Haşr suresinin 10. ayetinde ise "Rabbena'ğfir lena ve li-ihvaninel-lezîne sebekûna bil-îman..." şeklinde müminlerin birbirlerine duasını içeren bir pasaj yer alır.
Farklı kaynaklarda 40 veya 45 gibi rakamların yer alması, büyük ölçüde metodolojik bir sınıflandırma farkından kaynaklanır. Bazı alimler yalnızca "Rabbena" lafzıyla başlayan ayetleri sayarken, bazıları "Rabbena" ifadesinin cümle ortasında ya da devamında geçtiği ayetleri de bu kategoriye dahil eder. Bir diğer fark ise tek bir ayette birden fazla Rabbena ifadesinin bulunması durumunda bunların ayrı ayrı mı yoksa tek bir dua olarak mı sayılacağına ilişkin değerlendirmedir.
Bu nedenle "Rabbena duaları kaç tanedir?" sorusunun cevabı, kullanılan sınıflandırma yöntemine göre değişebilir. Önemli olan kesin bir rakama ulaşmak değil, bu duaların Kur'an'ın bütününe yayılmış olduğunu ve her birinin farklı bir ihtiyaç ya da hâl için okunabileceğini kavramaktır.
Kur'an okuyucuları arasında en yaygın bilinen ve ezberlenip okunan Rabbena duaları şunlardır:
Bakara 201: "Rabbena atina fid-dünya haseneten ve fil-ahirati haseneten ve kına azaben-nar." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru."
Bakara 286: "Rabbena la tüahhizna in-nesîna ev ahta'na. Rabbena ve la tahmil aleyna isran kema hameltehu alel-lezîne min kablina. Rabbena ve la tühammilna ma la takate lena bih. Va'fu anna, va'ğfir lena, varhamna, ente mevlana fansurna alel-kavmil-kafirîn." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, unutur ya da yanılırsak bizi sorumlu tutma. Ey Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz, gücümüzün yetmeyeceği şeyi bize taşıtma. Bizi affet, bizi bağışla, bize merhamet et. Sen bizim mevlamızsın; kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et."
Al-i İmran 8: "Rabbena la tüziğ kulûbena ba'de iz hedeytenâ ve heb lena min ledünke rahmeh, inneke entel-vehhab." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi saptırma; bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz sen çok bağışlayansın."
Furkan 74: "Rabbena heb lena min ezvacina ve zürriyyatina kurrate a'yünin vec'alna lil-müttekîne imama." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bize gözümüzü aydınlatacak eşler ve nesiller bağışla; bizi takvaya erenlere önder kıl."
Haşr 10: "Rabbena'ğfir lena ve li-ihvaninel-lezîne sebekûna bil-îman ve la tec'al fî kulûbina ğıllen lil-lezîne amenû, Rabbena inneke raûfun rahîm." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bizi ve bizden önce iman etmi
"Rabbena" kelimesi Arapçada "Ey Rabbimiz" anlamına gelir ve Allah'a yönelik bir hitap cümlesidir. Bu ifadeyle başlayan ayetler, Kur'an'ın bütününe yayılmış dua pasajlarıdır; dolayısıyla bunlar bağımsız bir sure ya da belirli bir sayfada topluca yer almaz. Bakara, Al-i İmran, İbrahim, Kehf, Furkan ve Haşr surelerinde yoğunlaşmıştır; ancak başka surelerde de tekil örneklerine rastlanır.
Rabbena Duaları Hangi Surelerde Geçer?
Rabbena dualarının en yoğun biçimde yer aldığı sure Bakara suresidir. Özellikle surenin sonundaki Bakara 285–286. ayetler, "Rabbena la tüahhizna..." ve "Rabbena la tühmil aleyna..." şeklinde başlayan dua cümleleriyle bilinir ve bu iki ayet Kur'an'ın en çok okunan dua ayetleri arasında sayılır. Al-i İmran suresinde de birden fazla Rabbena duası bulunur; 8, 16 ve 193–194. ayetler bu surenin öne çıkan dua pasajlarındandır.
İbrahim suresinin 40–41. ayetlerinde Hz. İbrahim'in diliyle aktarılan "Rabbi'c-alnî mukîmes-salâti..." duası ise Rabbena ifadesini içermese de aynı dua geleneğinin parçası olarak değerlendirilir. Furkan suresinin 74. ayetindeki "Rabbena heb lena min ezvacina..." duası ise "Rahman'ın kulları" bölümünde geçen ve aile ile nesil için yapılan bir yakarıştır. Haşr suresinin 10. ayetinde ise "Rabbena'ğfir lena ve li-ihvaninel-lezîne sebekûna bil-îman..." şeklinde müminlerin birbirlerine duasını içeren bir pasaj yer alır.
Rabbena Dualarının Sayısı Neden Farklı Verilir?
Farklı kaynaklarda 40 veya 45 gibi rakamların yer alması, büyük ölçüde metodolojik bir sınıflandırma farkından kaynaklanır. Bazı alimler yalnızca "Rabbena" lafzıyla başlayan ayetleri sayarken, bazıları "Rabbena" ifadesinin cümle ortasında ya da devamında geçtiği ayetleri de bu kategoriye dahil eder. Bir diğer fark ise tek bir ayette birden fazla Rabbena ifadesinin bulunması durumunda bunların ayrı ayrı mı yoksa tek bir dua olarak mı sayılacağına ilişkin değerlendirmedir.
Bu nedenle "Rabbena duaları kaç tanedir?" sorusunun cevabı, kullanılan sınıflandırma yöntemine göre değişebilir. Önemli olan kesin bir rakama ulaşmak değil, bu duaların Kur'an'ın bütününe yayılmış olduğunu ve her birinin farklı bir ihtiyaç ya da hâl için okunabileceğini kavramaktır.
En Çok Bilinen Rabbena Duaları
Kur'an okuyucuları arasında en yaygın bilinen ve ezberlenip okunan Rabbena duaları şunlardır:
Bakara 201: "Rabbena atina fid-dünya haseneten ve fil-ahirati haseneten ve kına azaben-nar." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru."
Bakara 286: "Rabbena la tüahhizna in-nesîna ev ahta'na. Rabbena ve la tahmil aleyna isran kema hameltehu alel-lezîne min kablina. Rabbena ve la tühammilna ma la takate lena bih. Va'fu anna, va'ğfir lena, varhamna, ente mevlana fansurna alel-kavmil-kafirîn." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, unutur ya da yanılırsak bizi sorumlu tutma. Ey Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz, gücümüzün yetmeyeceği şeyi bize taşıtma. Bizi affet, bizi bağışla, bize merhamet et. Sen bizim mevlamızsın; kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et."
Al-i İmran 8: "Rabbena la tüziğ kulûbena ba'de iz hedeytenâ ve heb lena min ledünke rahmeh, inneke entel-vehhab." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi saptırma; bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz sen çok bağışlayansın."
Furkan 74: "Rabbena heb lena min ezvacina ve zürriyyatina kurrate a'yünin vec'alna lil-müttekîne imama." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bize gözümüzü aydınlatacak eşler ve nesiller bağışla; bizi takvaya erenlere önder kıl."
Haşr 10: "Rabbena'ğfir lena ve li-ihvaninel-lezîne sebekûna bil-îman ve la tec'al fî kulûbina ğıllen lil-lezîne amenû, Rabbena inneke raûfun rahîm." — Anlamı: "Ey Rabbimiz, bizi ve bizden önce iman etmi
