OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Günlük zikirler; sabah-akşam okunan tesbihat, Esmaü'l-Hüsna, salavat ve belirli dua formülleri gibi Hz. Peygamber'in düzenli olarak okuduğu ve sahih hadislerde aktarılan ifadelerden oluşur. Bunların bir kısmı Kur'an'dan alınmış ayetler, bir kısmı ise doğrudan dua cümleleridir; hepsinin ortak noktası, belirli bir süreklilik ve niyet taşımasıdır.
Zikir kelimesi sözlükte "anmak, hatırlamak" anlamına gelir ve Kur'an'da Allah'ı çokça anmayı emreden onlarca ayet bulunur. Ancak "günlük zikirler" ifadesi, dinî kaynaklarda tek bir liste hâlinde sunulmuş değildir; Hz. Peygamber'in farklı vakitlerde okuduğu dualar ve zikirler, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve Tirmizî gibi hadis kaynaklarında dağınık biçimde rivayet edilmiştir. Bu rivayetler daha sonra alimler tarafından sabah-akşam zikirleri, yatmadan önce okunanlar ve namaz sonrası zikirler şeklinde gruplandırılmıştır.
Seni bu konuya yönelten asıl ihtiyaç büyük ihtimalle şudur: Her gün düzenli olarak okuyabileceğin, kaynağı sağlam ve anlamlı zikirler hangileridir? Aşağıda bu soruyu hem vakitlere hem de içeriklere göre ayrıntılı biçimde ele alacaksın.
Günlük zikir pratiğinin merkezinde sabah ve akşam vakitleri yer alır. Kur'an'da Ahzâb suresi 41–42. ayetlerde "Ey iman edenler! Allah'ı çokça zikredin ve O'nu sabah akşam tesbih edin." buyrulur. Hz. Peygamber bu emri somutlaştıran duaları bizzat uygulamış ve ashabına öğretmiştir.
Sabah zikirlerinin en temel unsurlarından biri, güne "Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm, Bismillâhirrahmânirrahîm" ile başlamak ve ardından üç kez İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumaktır. Ebû Dâvûd'un Sünen'inde rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber bu üç sureyi sabah ve akşam üçer kez okumanın her türlü şeyden korunmaya yeteceğini ifade etmiştir. Akşam zikirleri de benzer bir yapıya sahiptir; güneş battıktan sonra, yani ikindi ile yatsı arasında okunması tavsiye edilen bu zikirler, geceye girerken bir tür manevi sığınma ve şükür ifadesi işlevi görür.
Hz. Peygamber'den sahih kanallarla gelen rivayetlerde dört zikir ifadesi özellikle öne çıkar: "Sübhânallah" (Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim), "Elhamdülillah" (Hamd Allah'a aittir), "Allahu ekber" (Allah en büyüktür) ve "Lâ ilâhe illallah" (Allah'tan başka ilah yoktur). Bunlar sırasıyla tesbih, tahmid, tekbir ve tehlil olarak adlandırılır.
Müslim'de yer alan bir rivayette Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Sübhânallah, elhamdülillah, lâ ilâhe illallah ve Allahu ekber demek, üzerine güneş doğan her şeyden bana daha sevimlidir." Bu dört ifadeyi günde otuz üçer kez söylemek ise özellikle namazların ardından yaygın bir uygulama hâline gelmiştir; ancak bunun belirli bir vakitle sınırlı tutulması zorunlu değildir. Gün içinde her fırsatta bu ifadeleri tekrarlamak da zikir kapsamındadır.
Sabah ve akşam okunması tavsiye edilen zikirler arasında en kapsamlı istiğfar duası olarak bilinen "Seyyidü'l-İstiğfar" yer alır. Buhârî'nin Sahih'inde Şeddâd b. Evs'ten rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ
Okunuşu:
Allâhümme ente rabbî lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdüke, ve ene alâ ahdike ve va'dike mesteta'tü, eûzü bike min şerri mâ sana'tü, ebûü leke bini'metike aleyye, ve ebûü bizenbî fağfirlî feinnehû lâ yağfirüzünûbe illâ ente.
Anlamı:
Allah'ım! Sen benim Rabbimsin, Senden başka ilah yoktur. Beni Sen yarattın ve ben Senin kulunum. Gücüm yettiğince Sana verdiğim söz ve ahit üzereyim. Yaptıklarımın şerrinden Sana sığınırım. Üzerimdeki nimetini kabul eder, günahımı da itiraf ederim. Beni bağışla; zira günahları ancak Sen bağışlarsın.
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 2
Hz. Peygamber bu duayı sab
Zikir kelimesi sözlükte "anmak, hatırlamak" anlamına gelir ve Kur'an'da Allah'ı çokça anmayı emreden onlarca ayet bulunur. Ancak "günlük zikirler" ifadesi, dinî kaynaklarda tek bir liste hâlinde sunulmuş değildir; Hz. Peygamber'in farklı vakitlerde okuduğu dualar ve zikirler, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd ve Tirmizî gibi hadis kaynaklarında dağınık biçimde rivayet edilmiştir. Bu rivayetler daha sonra alimler tarafından sabah-akşam zikirleri, yatmadan önce okunanlar ve namaz sonrası zikirler şeklinde gruplandırılmıştır.
Seni bu konuya yönelten asıl ihtiyaç büyük ihtimalle şudur: Her gün düzenli olarak okuyabileceğin, kaynağı sağlam ve anlamlı zikirler hangileridir? Aşağıda bu soruyu hem vakitlere hem de içeriklere göre ayrıntılı biçimde ele alacaksın.
Sabah ve Akşam Zikirlerinin Temeli
Günlük zikir pratiğinin merkezinde sabah ve akşam vakitleri yer alır. Kur'an'da Ahzâb suresi 41–42. ayetlerde "Ey iman edenler! Allah'ı çokça zikredin ve O'nu sabah akşam tesbih edin." buyrulur. Hz. Peygamber bu emri somutlaştıran duaları bizzat uygulamış ve ashabına öğretmiştir.
Sabah zikirlerinin en temel unsurlarından biri, güne "Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm, Bismillâhirrahmânirrahîm" ile başlamak ve ardından üç kez İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumaktır. Ebû Dâvûd'un Sünen'inde rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber bu üç sureyi sabah ve akşam üçer kez okumanın her türlü şeyden korunmaya yeteceğini ifade etmiştir. Akşam zikirleri de benzer bir yapıya sahiptir; güneş battıktan sonra, yani ikindi ile yatsı arasında okunması tavsiye edilen bu zikirler, geceye girerken bir tür manevi sığınma ve şükür ifadesi işlevi görür.
Tesbih, Tahmid, Tekbir ve Tehlil: Dört Temel Zikir
Hz. Peygamber'den sahih kanallarla gelen rivayetlerde dört zikir ifadesi özellikle öne çıkar: "Sübhânallah" (Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim), "Elhamdülillah" (Hamd Allah'a aittir), "Allahu ekber" (Allah en büyüktür) ve "Lâ ilâhe illallah" (Allah'tan başka ilah yoktur). Bunlar sırasıyla tesbih, tahmid, tekbir ve tehlil olarak adlandırılır.
Müslim'de yer alan bir rivayette Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Sübhânallah, elhamdülillah, lâ ilâhe illallah ve Allahu ekber demek, üzerine güneş doğan her şeyden bana daha sevimlidir." Bu dört ifadeyi günde otuz üçer kez söylemek ise özellikle namazların ardından yaygın bir uygulama hâline gelmiştir; ancak bunun belirli bir vakitle sınırlı tutulması zorunlu değildir. Gün içinde her fırsatta bu ifadeleri tekrarlamak da zikir kapsamındadır.
Seyyidü'l-İstiğfar: Günlük Bağışlanma Duası
Sabah ve akşam okunması tavsiye edilen zikirler arasında en kapsamlı istiğfar duası olarak bilinen "Seyyidü'l-İstiğfar" yer alır. Buhârî'nin Sahih'inde Şeddâd b. Evs'ten rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ
Okunuşu:
Allâhümme ente rabbî lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdüke, ve ene alâ ahdike ve va'dike mesteta'tü, eûzü bike min şerri mâ sana'tü, ebûü leke bini'metike aleyye, ve ebûü bizenbî fağfirlî feinnehû lâ yağfirüzünûbe illâ ente.
Anlamı:
Allah'ım! Sen benim Rabbimsin, Senden başka ilah yoktur. Beni Sen yarattın ve ben Senin kulunum. Gücüm yettiğince Sana verdiğim söz ve ahit üzereyim. Yaptıklarımın şerrinden Sana sığınırım. Üzerimdeki nimetini kabul eder, günahımı da itiraf ederim. Beni bağışla; zira günahları ancak Sen bağışlarsın.
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 2
Hz. Peygamber bu duayı sab
