DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Hastalık anında ya da sağlık için dua etmek isteyen biri için Kur'an ve hadis kaynaklarında doğrudan başvurulabilecek birkaç temel dua ve ayet bulunmaktadır. Bunların en bilineni, Hz. Eyyüb'ün (a.s.) derin sıkıntı içinde Allah'a yöneldiği andaki niyazıdır; bir diğeri ise Hz. Peygamber'in (s.a.v.) hasta ziyaretlerinde okuduğu rivayet edilen şifa duasıdır. Bu dualar, belirli bir hastalık türüne ya da organa özel değildir; genel anlamda sağlık ve şifa niyetiyle okunabilir.
Kur'an ve hadis literatüründe "sağlık duası" adıyla özel olarak isimlendirilmiş tek bir dua metni yoktur. Ancak bu niyetle okunabilecek, kaynağı belgelenmiş birden fazla dua ve ayet mevcuttur. Bu duaları birbirinden bağımsız kategoriler olarak değil, bir bütünün parçaları olarak ele almak daha doğrudur: biri Kur'an'dan gelen bir niyaz, diğeri Hz. Peygamber'den rivayet edilen bir şifa duası, bir diğeri ise doğrudan şifaya işaret eden Kur'an ayetidir.
Kur'an'da hastalık ve sıkıntı bağlamında geçen en çarpıcı dua, Hz. Eyyüb'e (a.s.) aittir. Enbiya Suresi'nin 83. ayetinde bu niyaz şöyle aktarılır:
Arapça:
رَبِّي أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
Okunuşu:
Rabbi ennî messeniye'd-durru ve ente erhamü'r-râhimîn.
Anlamı:
"Rabbim! Bana gerçekten zarar dokundu. Sen merhametlilerin en merhametlisisin."
Kaynağı:
Kur'an-ı Kerim, Enbiya Suresi, 21/83.
Bu ayet, doğrudan bir şifa talebi içermemektedir; ancak Hz. Eyyüb'ün derin bir teslimiyet ve yalvarış hâlinde Allah'a yönelişini aktarır. Ardından gelen 84. ayette Allah'ın bu çağrıya icabet ettiği ve Hz. Eyyüb'ün sıkıntısını giderdiği bildirilir. Bu nedenle söz konusu ayet, hastalık ve çaresizlik anında okunabilecek kaynaklı bir Kur'an niyazı olarak değerlendirilmektedir; bir şifa duası değil, Allah'ın rahmetine sığınma ifadesidir.
Sahih hadis kaynaklarında Hz. Peygamber'in (s.a.v.) hasta ziyaretlerinde okuduğu rivayet edilen bir dua bulunmaktadır. Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayete göre Hz. Peygamber, hastanın üzerine elini koyarak şu duayı okurdu:
Arapça:
اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ، أَذْهِبِ الْبَأْسَ، اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Okunuşu:
Allâhümme Rabbe'n-nâs, ezhibe'l-be's, işfi ente'ş-Şâfî, lâ şifâe illâ şifâük, şifâen lâ yügâdiru sekamâ.
Anlamı:
"Allah'ım, insanların Rabbi! Bu sıkıntıyı gider. Şifa ver; şifa veren yalnızca Sensin. Hiçbir hastalık izi bırakmayan bir şifa ver."
Kaynağı:
Buhârî, Tıb, 38; Müslim, Selâm, 46.
Bu dua, hasta ziyareti bağlamında rivayet edilmiştir. Bir kişi hasta yakını için ya da kendi sağlığı için bu duayı okuyabilir. Rivayetlerde belirli bir tekrar sayısı geçmemektedir; kaynakta bulunmayan bir sayı uydurmak doğru olmaz.
Kur'an'da şifayı doğrudan dile getiren birkaç ayet bulunmaktadır. Bunların en açık ifadesi Şuarâ Suresi'ndedir. Hz. İbrahim'in (a.s.) Allah'ı tanıtırken söylediği sözler arasında şu cümle geçer:
Arapça:
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
Okunuşu:
Ve izâ meriḍtü fehüve yeşfîn.
Anlamı:
"Hastalandığımda bana şifa veren O'dur."
Kaynağı:
Kur'an-ı Kerim, Şuarâ Suresi, 26/80.
Bu ayet bir dua cümlesi değil, Allah'ın şifa verici sıfatını dile getiren bir ikrar ifadesidir. Bununla birlikte hastalık anında bu ayeti okumak, Allah'ın şifa verme kudretini kalben tasdik etmek ve O'na yönelmek açısından anlamlıdır. Ayeti dua niyetiyle okuyanlar bulunmaktadır; ancak bu bir dua metni değil, bir Kur'an ayetidir; bu ayrımı gözetmek gerekir.
Hz. Peygamber'den rivayet edilen başka bir dua da Tirmizî'de yer almaktadır. Osman b. Ebî'l-Âs'ın ağrısından şikâyet ettiğinde Hz. Peygamber'in ona öğrettiği rivayet edilir:
Arapça:
بِسْمِ اللَّهِ (ثَلَاثًا) أَعُوذُ بِعِزَّة
Kur'an ve hadis literatüründe "sağlık duası" adıyla özel olarak isimlendirilmiş tek bir dua metni yoktur. Ancak bu niyetle okunabilecek, kaynağı belgelenmiş birden fazla dua ve ayet mevcuttur. Bu duaları birbirinden bağımsız kategoriler olarak değil, bir bütünün parçaları olarak ele almak daha doğrudur: biri Kur'an'dan gelen bir niyaz, diğeri Hz. Peygamber'den rivayet edilen bir şifa duası, bir diğeri ise doğrudan şifaya işaret eden Kur'an ayetidir.
Hz. Eyyüb'ün Duası: Kur'an'daki Şifa Niyazı
Kur'an'da hastalık ve sıkıntı bağlamında geçen en çarpıcı dua, Hz. Eyyüb'e (a.s.) aittir. Enbiya Suresi'nin 83. ayetinde bu niyaz şöyle aktarılır:
Arapça:
رَبِّي أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
Okunuşu:
Rabbi ennî messeniye'd-durru ve ente erhamü'r-râhimîn.
Anlamı:
"Rabbim! Bana gerçekten zarar dokundu. Sen merhametlilerin en merhametlisisin."
Kaynağı:
Kur'an-ı Kerim, Enbiya Suresi, 21/83.
Bu ayet, doğrudan bir şifa talebi içermemektedir; ancak Hz. Eyyüb'ün derin bir teslimiyet ve yalvarış hâlinde Allah'a yönelişini aktarır. Ardından gelen 84. ayette Allah'ın bu çağrıya icabet ettiği ve Hz. Eyyüb'ün sıkıntısını giderdiği bildirilir. Bu nedenle söz konusu ayet, hastalık ve çaresizlik anında okunabilecek kaynaklı bir Kur'an niyazı olarak değerlendirilmektedir; bir şifa duası değil, Allah'ın rahmetine sığınma ifadesidir.
Hz. Peygamber'in Hasta Ziyaretinde Okuduğu Dua
Sahih hadis kaynaklarında Hz. Peygamber'in (s.a.v.) hasta ziyaretlerinde okuduğu rivayet edilen bir dua bulunmaktadır. Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayete göre Hz. Peygamber, hastanın üzerine elini koyarak şu duayı okurdu:
Arapça:
اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ، أَذْهِبِ الْبَأْسَ، اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Okunuşu:
Allâhümme Rabbe'n-nâs, ezhibe'l-be's, işfi ente'ş-Şâfî, lâ şifâe illâ şifâük, şifâen lâ yügâdiru sekamâ.
Anlamı:
"Allah'ım, insanların Rabbi! Bu sıkıntıyı gider. Şifa ver; şifa veren yalnızca Sensin. Hiçbir hastalık izi bırakmayan bir şifa ver."
Kaynağı:
Buhârî, Tıb, 38; Müslim, Selâm, 46.
Bu dua, hasta ziyareti bağlamında rivayet edilmiştir. Bir kişi hasta yakını için ya da kendi sağlığı için bu duayı okuyabilir. Rivayetlerde belirli bir tekrar sayısı geçmemektedir; kaynakta bulunmayan bir sayı uydurmak doğru olmaz.
Şifa Konusunda Kur'an'ın Doğrudan Beyanı
Kur'an'da şifayı doğrudan dile getiren birkaç ayet bulunmaktadır. Bunların en açık ifadesi Şuarâ Suresi'ndedir. Hz. İbrahim'in (a.s.) Allah'ı tanıtırken söylediği sözler arasında şu cümle geçer:
Arapça:
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
Okunuşu:
Ve izâ meriḍtü fehüve yeşfîn.
Anlamı:
"Hastalandığımda bana şifa veren O'dur."
Kaynağı:
Kur'an-ı Kerim, Şuarâ Suresi, 26/80.
Bu ayet bir dua cümlesi değil, Allah'ın şifa verici sıfatını dile getiren bir ikrar ifadesidir. Bununla birlikte hastalık anında bu ayeti okumak, Allah'ın şifa verme kudretini kalben tasdik etmek ve O'na yönelmek açısından anlamlıdır. Ayeti dua niyetiyle okuyanlar bulunmaktadır; ancak bu bir dua metni değil, bir Kur'an ayetidir; bu ayrımı gözetmek gerekir.
Şifa Niyetiyle Okunabilecek Diğer Kaynaklı Dua
Hz. Peygamber'den rivayet edilen başka bir dua da Tirmizî'de yer almaktadır. Osman b. Ebî'l-Âs'ın ağrısından şikâyet ettiğinde Hz. Peygamber'in ona öğrettiği rivayet edilir:
Arapça:
بِسْمِ اللَّهِ (ثَلَاثًا) أَعُوذُ بِعِزَّة
